Yapısal Çelik İmalat ve Montaj

Çelik fabrika binası, çelik hangar ve terminal: yapısal çelik nerede tercih edilir?

Yapısal çelik; geniş açıklık geçmek, montaj süresini kısaltmak ve yapı ağırlığını düşürmek gerektiğinde tercih edilen taşıyıcı sistemdir. Fabrika ve üretim binaları, uçak hangarları, havalimanı terminalleri, stadyum çatıları, lojistik depoları ve haddehaneler bu ihtiyacın en yoğun olduğu yapı tipleridir.

Betonarmeden farklı olarak taşıyıcı elemanların büyük bölümü atölyede, kontrollü koşullarda üretilir. Saha yalnızca montaj yapar. Bu ayrım hem takvimi öngörülebilir kılar hem de kalite kontrolünü tek bir noktada toplar.

Uygulama sınıfı (EXC) nedir, projenizi nasıl etkiler?

EN 1090-2, yapısal çelik imalatını dört uygulama sınıfına ayırır: EXC1'den EXC4'e doğru istenen denetim, kaynak muayenesi ve izlenebilirlik seviyesi artar. Sınıf; yapının sonuç sınıfı, servis kategorisi ve üretim kategorisi birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Endüstriyel yapıların çoğu EXC2, vinç yükü taşıyan ve yorulmaya maruz kalan yapılar ise genellikle EXC3 kapsamındadır. Uygulama sınıfı, tahribatsız muayene oranından kaynakçı yeterliliklerine kadar bütün süreci belirlediği için teklif aşamasında netleştirilmesi gerekir.

İmalat süreci nasıl işliyor?

Süreç malzeme kabulüyle başlar: her parti için EN 10204 3.1 muayene sertifikası alınır ve parça bazında izlenebilirlik kurulur. Ardından plazma ya da oksijen kesimi, delme, birleştirme ve kaynak gelir. Kaynaklar onaylı kaynak prosedürü (WPS) ve yeterlilik belgeli kaynakçılarla yapılır.

İmalat sonrası boyutsal kontrol, tahribatsız muayene ve yüzey hazırlığı uygulanır. Sa 2½ raspa sonrası boya sistemi, yapının bulunduğu ortamın ISO 12944 korozivite kategorisine göre seçilir. Sevkiyat öncesi son muayene ve parça listesi kontrolü yapılır.

Çelik çatı makası montajı ve tolerans kontrolü

Montaj, imalattan bağımsız bir mühendislik işidir. Vinç kapasitesi ve konumu, montaj sırası, geçici stabilite elemanları ve yükseklikte çalışma önlemleri montaj planında önceden tanımlanır.

Ön yüklemeli birleşimlerde cıvatalar EN 14399 kapsamında ve tanımlı tork ya da dönme açısı yöntemiyle sıkılır. Kolon aks kaçıklığı, kot ve gönye toleransları montaj ilerledikçe ölçülür; sapmalar birikmeden düzeltilir.

Malzeme seçimi: S235, S275, S355

Yapısal çelikte en yaygın kaliteler EN 10025-2 kapsamındaki S235, S275 ve S355'tir. Rakam, malzemenin minimum akma dayanımını (N/mm²) gösterir. S355 daha yüksek dayanım sağladığı için aynı yükte daha hafif kesit kullanılmasına imkân verir.

Kalite kodunun ardındaki JR, J0 ve J2 harfleri darbe dayanımının hangi sıcaklıkta doğrulandığını belirtir. Kalın kesitlerde ve düşük servis sıcaklığında bu seçim gevrek kırılma riskini doğrudan etkiler.